اشکال و عناصر در طراحی هویت بصری

اهمیت شناخت اشکال و عناصر در طراحی هویت بصری

راز نهفته در اشکال

اشکال، بخش بنیادین طراحی هویت بصری هستند و ما به‌طور مداوم برندها را در قالب اشکال می‌بینیم. هر عنصر دیداری را می‌توان ترکیبی از اشکال در نظر گرفت. طراحان گرافیک با کمک شکل‌ها می‌توانند احساسات مختلفی را به مخاطب منتقل کنند؛ حتی زمانی که بیننده مستقیماً به شکل توجه نکند، ذهن او به‌طور ناخودآگاه تأثیر می‌پذیرد.

پژوهشگران طی سال‌ها بررسی کرده‌اند که «روان‌شناسی اشکال» چگونه بر رفتار و ادراک انسان اثر می‌گذارد.

اشکال هندسی (Geometric Shapes)

اشکال هندسی به دلیل ساختار ساده‌شان که شامل خطوط، نقاط و منحنی‌هاست، بسیار قابل تشخیص‌اند و اغلب تقارن دارند.

سه شکل اصلی این گروه عبارت‌اند از :

مربع‌ها و مستطیل‌ها :

این اشکال دارای خطوط مستقیم و زوایای قائمه هستند و به همین دلیل احساس «قابل اعتماد بودن»، «ثبات»، «امنیت» و «اتکا» را ایجاد می‌کنند.

مثلث‌ها :

سه ضلع و سه رأس دارند. اگر رأس مثلث به سمت بالا باشد، نماد تعادل و استحکام است. اما اگر معکوس یا متمایل قرار گیرد، ممکن است حس «ریسک»، «عدم‌تعادل» یا «تحرک» ایجاد کند. جهت‌دار بودن مثلث‌ها باعث می‌شود برای نمایش حرکت یا تاکید مورد استفاده قرار گیرند.

دایره‌ها و بیضی‌ها :

فاقد زاویه‌اند؛ از این‌رو احساس نرمی، جریان، اتحاد و پیوستگی را منتقل می‌کنند. اغلب نماد «کمال»، «تمامیت» یا «چرخه» هستند.

سایر اشکال

اشکال چندوجهی مانند پنج‌ضلعی، شش‌ضلعی و هشت‌ضلعی به دلیل ساختار پیچیده‌تر کمتر در طراحی‌های عمومی دیده می‌شوند و معمولاً در ترکیب‌بندی‌های اطلاعاتی مثل اینفوگرافیک یا نمایش عناصر طبیعی مانند لانه‌زنبور کاربرد دارند.

دو گروه دیگر اشکال نیز بسیار رایج‌اند:

اشکال طبیعی (Natural / Organic Shapes):

الهام‌گرفته از طبیعت مانند برگ، موج یا درخت. این اشکال اغلب معنا و حس خاصی مانند زندگی، رشد و ارتباط با محیط طبیعی را منتقل می‌کنند. برای مثال، گل معمولاً نماد عشق است.

اشکال انتزاعی (Abstract Shapes):

ترکیبی ساده‌شده یا بازطراحی‌شده از اشکال طبیعی یا هندسی هستند و گاهی معنای واضحی ندارند. در طراحی لوگو زیاد به‌کار می‌روند زیرا به خلق هویت بصری منحصربه‌فرد کمک می‌کنند.

در آخر

وقتی طراحان بدانند هر شکل چه «احساسی» ایجاد می‌کند، می‌توانند در طراحی هویت بصری برند، لوگو یا سایر پروژه‌ها تصمیمات دقیق‌تری بگیرند.

ترکیب خلاقانه‌ی اشکال مختلف مثل مربع + مثلث + دایره می‌تواند به خلق عناصر بصری جدید و دارای مفهوم منجر شود؛ همچنین می‌تواند مسیر حرکت چشم را کنترل کرده و تمرکز را به نقطه‌ای خاص هدایت کند. نمونه‌ی ساده آن ساختن شکل خانه با ترکیب مربع، مستطیل و مثلث است.

به‌طور خلاصه: شکل‌ها فقط عناصر تزئینی نیستند؛ آن‌ها حامل معنا و احساس‌اند. انتخاب درست شکل‌ها بخش مهمی از هویت بصری و ارتباط برند با مخاطب را شکل می‌دهد.

«The Shape of a Logo Has a Powerful Impact on Consumers»

شکل لوگو تأثیر قدرتمندی بر مصرف‌کنندگان دارد

۱. این پژوهش نشان می‌دهد که حتی «گردی» یا «تیزی» صرفِ شکل لوگو می‌تواند به‌طرزی چشمگیر ادراک مصرف‌کننده را دربارهٔ ویژگی‌های برند یا محصول تغییر دهد. به بیان دقیق‌تر، لوگوهای گرد «نرمی» و لوگوهای زاویه‌دار «سختی» را تداعی می‌کنند، ولی فراتر از آن، این تداعی اولیه به ارزیابی‌های پیچیده‌تر (مثل محصول یا شرکت چه خصوصیاتی دارد) سرایت می‌کند.

۲. از منظر کاربردی، یعنی اگر برند شما می‌خواهد حسِ «دوستی»، «پذیرا بودن»، «ساده‌بودن» بدهد، استفاده از اشکال مدور یا خطوط نرم در لوگو و عناصر هویت بصری، انتخاب منطقی خواهد بود؛ و اگر می‌خواهد «قدرت»، «جدّیّت»، «برتری» منتقل کند، شکل‌های زاویه‌دار می‌توانند ابزار خوبی باشند.

۳. در فرآیند طراحی هویت بصری، این نکته به معنی آن است که شکل لوگو را نمی‌توان صرفاً زیبا یا مطابق مد انتخاب کرد؛ بلکه باید با شخصیت برند، جایگاه آن در بازار و مخاطب هدف مطابقت داشته باشد. به عبارتی، شکل یک عنصر «روان­شناختی» است، نه تنها «گرافیکی».

۴. با این ‌حال، باید توجه داشت که شکل لوگو تنها یکی از عوامل است — رنگ، تایپوگرافی، ترکیب‌بندی، فضای منفی و دیگر عناصر هم تأثیر دارند. بنابراین طراحی باید در چارچوب «کلیّت هویت بصری» انجام شود تا اثرگذاری شکل بهینه شود. (برای مثال، لوگویی گرد با رنگ تند یا عناصر شلوغ ممکن است هویت «دوستی» را ضعیف کند.)

»The Personality of Visual Elements: A Framework for the Development of Visual Identity Based on Brand Personality Dimensions«

شخصیت عناصر بصری

چارچوبی برای توسعهٔ هویت بصری بر مبنای ابعاد شخصیت برند

۱. این مطالعه چارچوبی را ارائه می‌دهد که در آن برای هر یک از ابعاد شخصیت برند (براساس مدل Jennifer Aaker: صداقت/Sincerity، هیجان/Excitement، شایستگی/Competence، ظرافت/Sophistication و سرسختی/Ruggedness) مجموعه‌ای از عناصر بصری شامل رنگ‌ها، تایپوگرافی‌ها و اشکال پیشنهاد شده است.

۲. در جنبه اشکال، یعنی شکل‌ها می‌توانند به عنوان منادی خصوصیات شخصیتی برند عمل کنند: مثلاً برای «صداقت» ممکن است شکل‌های ساده، متقارن، بدون زوایای تند به کار روند؛ برای «هیجان» اشکال دینامیک، ناهموار یا غیرمتقارن؛ برای «شایستگی» شکل‌های منظم، ساختاریافته؛ و برای «ظرافت» اشکال نازک، باریک، با فضای منفی زیاد؛ برای «سرسختی» شکل‌های زمخت یا زوایای زیاد. مطالعه نشان داده که وقتی اشکال با هدف شخصیت برند همخوانی دارند، مصرف‌کننده همان شخصیت را بیشتر در برند می‌بیند.

۳. برای طراح هویت بصری، این یعنی اینکه نمی‌توان فقط «زیبایی بصری» را در نظر داشت؛ بلکه باید فکر کرد که “اگر برند من می‌خواهد بر «سازمان‌دهی» یا «تحول» تأکید کند، چه شکلی مناسب است؟” و «اگر می‌خواهد بر «خودجوشی» یا «نوآوری» تأکید کند، چه شکلی؟». شکل‌ها باید به‌صورت استراتژیک انتخاب شوند تا شخصیت برند را بازتاب دهند.

۴. نکته‌ای که این چارچوب به ما یادآوری می‌کند: هماهنگی میان عناصر بصری ضروری است — شکل، رنگ، تایپوگرافی باید با هم هم‌راستا باشند با شخصیت برند. اگر شکل با شخصیت برند همخوان نباشد، حتی اگر زیبا باشد، ممکن است موجب سردرگمی مخاطب شود یا تشخیص هویت برند را کاهش دهد.

خلاصه نظر من :

• خلاصه‌ش اینکه آقا/خانم طراح! این شکل‌های بی‌زبون از ما حرف‌زن‌ترن!
• مربع میگه: «من با ثباتم، منو انتخاب کن!»
• دایره میگه: «من نُقلم و باحال، با من راحت باش!»
• مثلث هم که کلاً هیجان‌زده‌س، هی می‌گه: «بپر بالا! برو جلو! من جهت می‌دم!»
• پس اگه اشتباهی بجای دایره‌ی لوس رفتی مثلث جنگجو گذاشتی،
• بعد هی تعجب نکنی که برندت چرا مثل کوه آتشفشانی رفتار می‌کنه
• اشکال شوخی ندارن، خودشون کارشون رو خوب بلدن. فقط باید بدونی کیو کجا بندازی که برنده شی.